Crocus niveus

Μεσσηνιακή Μάνη, 14/11/2015

Ο Crocus niveus Bowles, δηλαδή ο χιονώδης κρόκος, δίνει πιστά το ραντεβού του κάθε φθινόπωρο στη νότια και ανατολική Πελοπόννησο και το νησί των Κυθήρων, ευτυχώς συχνότερα από ότι το πραγματικό χιόνι στις περιοχές αυτές. 

Πρόκειται ίσως για τον μεγαλύτερο σε μέγεθος κρόκο, αφού μπορεί να φαίνεται σαν μια κατάλευκη τουλίπα. Το όνομά του παραπέμπει φυσικά στο πάλλευκο άνθος του, αν και σε ορισμένες περιοχές μπορεί να εμφανίζεται και με λιλά αποχρώσεις. 

Ο C. niveus φύεται συνήθως μέσα σε ελαιώνες, ξερά ακαλλιέργητα εδάφη ή θαμνότοπους, σε υψόμετρο από 50 έως 750 μ. Ανθίζει μαζί με τα φύλλα του, κατά τους μήνες Οκτώβριο και Νοέμβριο. 

Μάνη, 9/11/2016

Ο πανέμορφος και μεγαλοπρεπής αυτός κρόκος συμπεριλαμβάνεται στον παγκόσμιο κατάλογο ειδών που χρήζουν προστασίας του ΟΗΕ και στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000».

Tulipa goulimyi

Κουλοχέρα, 16/4/2015

Η κόκκινη ενδημική Tulipa goulimyi Sealy & Turrill ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του ερασιτέχνη βοτανικού Κωνσταντίνου Γουλιμή (1886-1963). Απαντά μόνο στη νότια Πελοπόννησο, τα Κύθηρα και τη βορειοδυτική Κρήτη.

Προτιμά ασβεστολιθικά πετρώδη ή αμμώδη εδάφη, φύεται πολλές φορές ανάμεσα σε φρύγανα και μπορεί κανείς να την συναντήσει από πολύ κοντά στο επίπεδο της θάλασσας έως τα 1000 μ. περίπου. Η ανθοφορία της ξεκινά γύρω στα μέσα Μαρτίου και διαρκεί μέχρι το Μάιο, ανάλογα πάντα με το υψόμετρο.

Η Tulipa goulimyi προστατεύεται από τη σύμβαση της Βέρνης και το ΠΔ 67/81. Η συνολική έκταση στην οποία εξαπλώνεται είναι μικρή και σε ορισμένες περιοχές, όπως στην Κρήτη, δέχεται πιέσεις από τις καλλιέργειες που διαρκώς επεκτείνονται ή τον τουρισμό. Επιπλέον κίνδυνοι για τους πληθυσμούς της αποτελούν η συλλογή των εδώδιμων βολβών της από κατοίκους των γειτονικών χωριών, κυρίως παιδιά, ή η συλλογή ατόμων από ερασιτέχνες ή επαγγελματίες βοτανικούς. Για τους λόγους αυτούς είχε συμπεριληφθεί στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων του 1995 με τον χαρακτηρισμό «Τρωτό». Ακόμη, βρίσκεται στον παγκόσμιο κατάλογο ειδών που χρήζουν προστασίας του ΟΗΕ και στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000».

Cyclamen rhodium

Πάρνωνας, 18/4/2012

Ένα ανοιξιάτικο ενδημικό κυκλάμινο, αλλά πολλά ονόματα... Τα δύο υποείδη του που φύονται στην Πελοπόννησο πέρασαν μια μικρή ονοματολογική Οδύσσεια, αφού αρχικά συμπεριλαμβανόταν ως ποικιλίες στο υποείδος peloponnesiacum του Cyclamen repandum και στη συνέχεια το ένα (vividum) έγινε υποείδος του άλλου (Cyclamen peloponnesiacum). Σύμφωνα με την τελευταία αναθεώρηση, στον Κατάλογο Αγγειοφύτων της Ελλάδας υπάρχει το Cyclamen rhodium Gorer ex O. Swarz & Lepper, το οποίο συμπεριλαμβάνει τρία υποείδη: το υποείδος rhodium, ενδημικό της Ρόδου και της Κω με ανοιχτόχρωμα έως λευκά άνθη, το υποείδος peloponnesiacum (Grey-Wilson) J. Compton & Culham σε Πελοπόννησο και Στερεά Ελλάδα με εντονότερο χρωματισμό και το υποείδος vividum στη νοτιοανατολική Πελοπόννησο, με ακόμα πιο ζωηρό (vivid) χρώμα.

Τα δύο τελευταία υποείδη μας απασχόλησαν ιδιαίτερα κατά την επίσκεψή μας στον ορεινό όγκο του Πάρνωνα. Το C. rhodium ssp. peloponnesiacum έχει ροζ χρώμα και φέρει μια χαρακτηριστική σκουρότερη ζώνη στη βάση των πετάλων. Φύεται σε σκιερές τοποθεσίες μέσα σε δάση και τα φύλλα του έχουν συνήθως γκρι-ασημί σχέδια στην πάνω τους πλευρά. Στην Πελοπόννησο απαντά κυρίως στο κεντρικό τμήμα και στο όρος Ταΰγετος. Το C. rhodium ssp. vividum από την άλλη έχει ομοιόμορφα έντονο χρώμα, τα φύλλα του είναι παχύτερα, χωρίς σημάδια και φύεται σε περισσότερο ηλιόλουστες τοποθεσίες. Απαντά κυρίως στο νοτιοανατολικό τμήμα της Πελοποννήσου. Υπάρχουν αναφορές ότι τα δύο υποείδη φύονται μαζί σε μια μικρή περιοχή του Πάρνωνα. Ίσως ήμασταν τυχεροί και πέσαμε επάνω σε αυτή την περιοχή, γιατί από τις φωτογραφίες που παραθέτουμε φαίνεται το ένα κυκλάμινο να μοιάζει περισσότερο με το υποείδος peloponnesiacum και το άλλο με το υποείδος vividum.

Και τα δύο πάντως προστατεύονται από τη συνθήκη CITES για το διεθνές εμπόριο των απειλούμενων με εξαφάνιση ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας και περιλαμβάνονται στον παγκόσμιο κατάλογο ειδών που χρήζουν προστασίας του ΟΗΕ και στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου “ΦΥΣΗ 2000”.

Juniperus drupacea

Πάρνωνας, 18/4/2012

Φέτος επιλέξαμε να στολίσουμε το blog μας με ένα ξεχωριστό χριστουγεννιάτικο δέντρο, το Juniperus drupacea Labill. Ο κέδρος αυτός ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους κέδρους της Ελλάδας, καθώς είναι ο ψηλότερος, ξεπερνά τα 20 μ., και έχει τους μεγαλύτερους κώνους, με διάμετρο 2,5 εκ.

Η εξάπλωσή του παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: απαντά στη νότια Μικρά Ασία, τη δυτική Συρία και το Λίβανο και, κάνοντας ένα άλμα 800 χλμ. προς τα δυτικά, επανεμφανίζεται σε ένα μόνο βουνό της Ελλάδας, τον Πάρνωνα. Εκεί, φύεται σε ασβεστολιθικές πλαγιές υψομέτρου από 700 έως 1500 μ., σε συστάδες αμιγείς ή μικτές με μαυρόπευκα και κεφαλληνιακή ελάτη.

Προστατεύεται σε εθνικό επίπεδο από το ΠΔ 67/81, ενώ συμπεριλαμβάνεται στον Κόκκινο Κατάλογο Απειλούμενων Ειδών της Παγκόσμιας Ένωσης Προστασίας της Φύσης, λόγω της χρήσης του ως πρώτη ύλη στην επιπλοποιία ή ως καυσόξυλο, και στον Παγκόσμιο Κατάλογο Ειδών που χρήζουν προστασίας του ΟΗΕ.

Για περισσότερες πληροφορίες: http://florahellenica.blogspot.gr/2011/12/juniperus-drupacea.html

Alkanna sfikasiana

Πάρνωνας, 18/4/2012 

Η Alkanna sfikasiana Tan, Vold & Strid περιγράφτηκε πολύ πρόσφατα, μόλις το 2005, και ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του Έλληνα βοτανικού Γεώργιου Σφήκα. Είναι ενδημικό στις Νότιες πλαγιές του Πάρνωνα, σκαρφαλώνοντας μέχρι τα 1300 μ. Ανθίζει από τον Απρίλιο μέχρι τον Ιούνιο.

Fritillaria rhodokanakis x F.spetsiotica

Δίδυμο, Αργολίδα, 24/3/2012

Τι συμβαίνει όταν δύο όμορφες φριτιλλάριες, που ζούνε απομονωμένες στα νησιά όπου ενδημούν, συναντηθούν στην απέναντι ακτή; Αποκτούν πολλούς υβριδικούς απογόνους!

Η Fritillaria rhodokanakis Orph. ex Baker είναι ενδημική της Ύδρας και κάποιων ακόμα μικρών γειτονικών νησιών. Η F. spetsiotica Kamari, όπως φανερώνει το όνομά της, είναι ενδημική των Σπετσών και κάποιων ακτών απέναντί τους.

Οι δύο νησιώτισσες φριτιλλάριες συναντώνται στην περιοχή της Αργολίδας και υβριδίζουν πολύ έντονα. Στο παιχνίδι μπαίνει και η F. graeca που κατεβαίνει από το Βορρά. Έτσι, οι ενδιάμεσες μορφές μεταξύ των τριών φυτών που μπορεί να συναντήσει κανείς στην περιοχή της Αργολίδας είναι αμέτρητες. Το 1987, μάλιστα, η Zaharof θεώρησε τα υβρίδια της F. rhodokanakis από την περιοχή του Πόρου υποείδος της τελευταίας, το οποίο ονόμασε ssp. argolica.


Τα άτομα που συναντήσαμε εμείς στην περιοχή του Δίδυμου όρους φέρουν τη χαρακτηριστική κίτρινη ζώνη της F. rhodokanakis στην άκρη των τεπάλων, αλλά και το ψηφιδωτό μοτίβο της F. spetsiotica. Ανάμεσα σε αυτά εντοπίσαμε μερικά άτομα που θα μπορούσαν να είναι αμιγώς F. rhodokanakis, καθώς απουσίαζαν εντελώς από αυτά οι ψηφίδες.

Άτομο που μοιάζει περισσότερο με F. rhodokanakis

Η F. rhodokanakis συμπεριλαμβάνεται σε καταλόγους απειλούμενων φυτών σε εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο! Συγκεκριμένα, προστατεύεται από την Οδηγία 92/43, τη Σύμβαση της Βέρνης, το Π.Δ. 67/81 και συμπεριλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων και Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας, τον Κόκκινο Κατάλογο Απειλούμενων Ειδών της Παγκόσμιας Ένωσης Προστασίας της Φύσης και τον παγκόσμιο κατάλογο των φυτικών ειδών που χρήζουν προστασίας του Ο.Η.Ε. Επιπλέον, το υβρίδιο F. rhodokanakis x F. spetsiotica υπάρχει ανάμεσα στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000».

Ophrys tenthredinifera ssp. ulyssea

Δίδυμα, Αργολίδα, 24/3/2012

Η Ophrys tenthredinifera subsp. ulyssea (P. Delforge) Kreutz περιγράφτηκε από τον Βέλγο "γκουρού" των ορχιδεοειδών Pierre Delforge το 2005 (O. ulyssea Delforge) σε μία ανασκόπηση της παρουσίας του είδους O. tenthredinifera στην Α. Μεσόγειο.  Στην εργασία αυτή πρωτοπεριέγραψε ακόμα δύο είδη, την O. dictynnae από την Κρήτη και την O. leochroma με μία ευρεία κατανομή σε Ιόνιο, Αιγαίο και ηπειρωτική Ελλάδα. Η Ο. ulyssea αρχικά θεωρήθηκε ενδημικό των Ιονίων νήσων και μάλιστα πήρε και το όνομα του μυθικού βασιλιά της Ιθάκης, αλλά αργότερα βρέθηκε και αλλού στην Ελλάδα. Πολλοί βοτανικοί βέβαια, αντικρούουν αυτή τη λεπτομερή ταξινόμηση και θεωρούν τα παραπάνω συνώνυμα της O. tenthredinifera.

Campanula andrewsii ssp. andrewsii

Αργολίδα, 23/3/2012

Η Campanula andrewsii A. D.C. είναι ενδημική της Α. Πελοποννήσου και διακρίνεται σε δύο υποείδη: το ssp. andrewsii, που ενδημεί σε περιοχές της Β.Α. Πελοποννήσου και το ssp. hirsutula Phitos, που έχει αναλάβει τις πιο νότιες περιοχές. Φύεται σε ασβεστολιθικά βράχια και γκρεμούς. Χαρακτηριστικοί βιότοποι του πρώτου υποείδους, το οποίο παρουσιάζουμε, είναι οι βραχώδεις σχηματισμοί της Ακροναυπλίας ή της Ακροκορίνθου. Αντίστοιχα, το έτερο υποείδος απαντά, μεταξύ άλλων, στο βράχο της Μονεμβασιάς.

Η καμπανούλα αυτή περιλαμβάνεται στον Παγκόσμιο Κατάλογο Ειδών που χρήζουν προστασίας του Ο.Η.Ε. και στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000».