Soldanella chrysosticta subsp. pelia

Πήλιο, 15/4/2016

Δεν έχω καταλάβει ακόμα αν το όνομα chrysosticta αναφέρεται στις αδενώδεις τρίχες του βλαστού της ή στη στεφάνη της. Και τα δύο πάντως, όταν οι ακτίνες του ήλιου καταφέρουν να περάσουν το πυκνό φύλλωμα της οξιάς και να πέσουν επάνω τους, λαμπυρίζουν, δίνοντας πραγματικά την εντύπωση ότι το φυτό είναι διάστικτο από χρυσάφι.

Η Soldanella chrysosticta Kress subsp. pelia (Raus) Raus in Greuter & Raus είναι είδος ενδημικό του Πηλίου. Με δύο μόνο κοντινούς υποπληθυσμούς στο βουνό αυτό και τον ένα από αυτούς μάλιστα να έχει κινδυνέψει με εξαφάνιση, μετά την κατασκευή ενός δρόμου, αντιλαμβάνεται κανείς ότι πρόκειται για ένα από τα σπανιότερα φυτά της Ελλάδας. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι αυτός ο απομονωμένος πληθυσμός του Πηλίου αποτελεί το νοτιότερο όριο της εξάπλωσης του γένους στα Βαλκάνια.

Το όμορφο αυτό φυτό, με τα χαρακτηριστικά σχισμένα πέταλα και τα στρογγυλά, σαν σόλδια, φύλλα, φύεται αποκλειστικά σε μόνιμα υγρές θέσεις, δίπλα σε ρυάκια ή πηγές με καθαρό νερό, μέσα στη ζώνη οξιάς. Οι δύο υποπληθυσμοί της έχουν εντοπιστεί σε υψόμετρο περίπου 1200 μ. 

Αν και φαίνεται καλά προστατευμένη μέσα στο πυκνό δάσος, η S. chrysosticta subsp. pelia θα μπορούσε να απειληθεί εάν ο βιότοπός της καταστρεφόταν, είτε μετά από έργα οδοποιίας ή απομάκρυνση του νερού για ύδρευση των οικισμών του Πηλίου. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την πολύ περιορισμένη εξάπλωσή της, οδήγησε στο χαρακτηρισμό της ως «Τρωτό», στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των σπάνιων και απειλούμενων φυτών της Ελλάδας (1995), ενώ συμπεριλαμβάνεται και στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000». 

Lesquereuxia syriaca

Πήλιο, 2/8/2014

Ο ήλιος είχε κατέβει αρκετά και τα δάση οξιάς του Πηλίου ήταν αρκετά σκοτεινά, όταν συναντηθήκαμε με αυτό το περίεργο φυτό που φέρει το περίεργο όνομα Lesquereuxia syriaca Boiss. & Reut. in Boiss. Παλαιότερα γνωστή ως Siphonostegia, αποτελεί τώρα ένα μονοτυπικό γένος της οικογένειας Orobanchaceae και πήρε το όνομα του Ελβετού επιστήμονα Charles Léo Lesquereux (1806–1889), γνωστού για την ενασχόλησή του με τα βρύα και την παλαιοβοτανική.

Η L. syriaca είναι ημιπαράσιτο διαφόρων φυτών, ανάμεσά τους και η ενδημική Silene multicaulis ssp. sporadum, πάνω στην οποία βρέθηκε να φυτρώνει στο Πήλιο. Στην Ευρώπη είναι γνωστή από τρεις μόνο τοποθεσίες, όλες στην Ελλάδα: Πήλιο, Όλυμπος και περιοχή Πρεσπών. Ανατολικότερα φτάνει μέχρι τη βόρεια Συρία. Φύεται σε ανοίγματα και όρια δασών ή δασικούς δρόμους, σε διάφορα υποστρώματα και υψόμετρο από 300 έως 1400 μ.

Πρόκειται για ένα είδος σπάνιο για την Ελλάδα, ενώ στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων (1995) αναφέρεται ότι κάποιοι από τους πληθυσμούς του Πηλίου έχουν καταστραφεί από την κατασκευή δρόμων στην περιοχή, κατατάσσοντας το φυτό στην κατηγορία «Τρωτό». Η L. syriaca προστατεύεται από το ΠΔ 67/81 και περιλαμβάνεται στον παγκόσμιο κατάλογο ειδών που χρήζουν προστασίας του ΟΗΕ και στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000».