Erythronium dens-canis

Φαλακρό, 8/5/2016

Μπορεί να φαίνεται σαν ανεμοδαρμένο, έτσι όπως γυρίζουν τα τέπαλά του προς τα πίσω, όμως στην πραγματικότητα χρειάζεται να το λούσει ο ήλιος για να πάρει αυτή, την κανονική του, μορφή, θυμίζοντας εκείνο το μύθο που ο βοριάς και ο ήλιος μάλωναν για το ποιος μπορεί να πάρει την κάπα του βοσκού.

Το Erythronium dens-canis L. είναι το μόνο είδος του γένους Erythronium που βρίσκεται αυτοφυές στην κεντρική και νότια Ευρώπη και την Ασία. Τα υπόλοιπα, λίγο περισσότερα από 20, είδη βρίσκονται στη βόρεια Αμερική. Στην Ελλάδα έχει εντοπιστεί στο Φαλακρό, τον Όρβηλο, το Παπίκιο, περιοχές της Ροδόπης και πρόσφατα κοντά στην πόλη της Ξάνθης. Ανάλογα με το υψόμετρο, ανθίζει από το Φεβρουάριο μέχρι την αρχή του Ιούνη.  

Το όνομα του είδους dens-canis σημαίνει δόντι του σκύλου, κυνόδοντας. Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι το όνομα αυτό του δόθηκε για το σχήμα του μακρόστενου βολβού του, αν και ο τρόπος που προβάλλουν οι στήμονες και ο στύλος του άνθους ανάμεσα από τα τέπαλα, θυμίζουν ίσως περισσότερο ένα μυτερό δόντι. 

Ένα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό του E. dens-canis είναι τα φύλλα του που φέρουν ανοιχτόχρωμα ή καφέ μπαλώματα. Έχει προταθεί ότι το σχέδιο αυτό λειτουργεί ως καμουφλάζ που προστατεύει το φυτό από τους φυτοφάγους θηρευτές του, ενώ τα ανοιχτόχωμα-ασημένια μπαλώματα ανακλούν το φως, προσελκύοντας ίσως έτσι τους επικονιαστές του φυτού.

Ήδη από τις αρχές του 17^ου αιώνα άρχισε να καλλιεργείται ως καλλωπιστικό στους κήπους της Ευρώπης, καθώς πρόκειται για ένα πολύ ελκυστικό φυτό, μαζί με άλλα είδη αυτοφυή της Αμερικής και διάφορα τεχνητά υβρίδια. Του έχουν αποδοθεί διάφορες θεραπευτικές ιδιότητες και, επιπλέον, το τρώνε στις χώρες τις Άπω Ανατολής και στη Σιβηρία. Αν το συναντήσετε, θαυμάστε το, φωτογραφίστε το, αλλά μην το κόψετε (είτε για να το φάτε, είτε για να το πετάξετε μια ώρα αργότερα). Είναι κρίμα να μειώνεται ο πληθυσμός ενός φυτού, ίσως τοπικά άφθονου, αλλά με τόσο περιορισμένη εξάπλωση στην Ελλάδα. 

Impatiens noli-tangere

Ροδόπη, 11/8/2015

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα φυτά που μπορεί να συναντήσει κανείς μέσα στα σκοτεινά δάση της Ροδόπης και του Βόρα είναι το Impatiens noli-tangere L. Το παράξενο σχήμα του το οφείλει στο σπιρούνι που σχηματίζει το ένα από τα τρία σέπαλα, το οποίο φέρει νέκταρ. Το παράξενο όνομά του (Impatiens: ανυπόμονος, μη ανεκτικός, noli-tangere: μην αγγίζετε) που θυμίζει τη βιβλική φράση «Μη μου άπτου» («Noli me tangere»), οφείλεται στον υπερβολικά ευαίσθητο καρπό του, μια ροπαλοειδή κάψα που, όταν ωριμάσει, κυριολεκτικά εκρήγνυται ακόμα και με το ελαφρύτερο άγγιγμα, σκορπώντας τα σπέρματα προς πάσα κατεύθυνση. 

Πρόκειται για εύκρατο είδος που εμφανίζεται σε περιοχές του βόρειου ημισφαιρίου, από την Ευρώπη και την Ασία, μέχρι τη δυτική βόρεια Αμερική. Στη χώρα μας πάντως είναι μάλλον σπάνιο, με επιβεβαιωμένες αναφορές μόνο από τις δύο προαναφερθείσες οροσειρές.

Όπως επίσης προαναφέρθηκε, το Impatiens noli-tangere φύεται σε σκιερές τοποθεσίες, μέσα σε σκοτεινά και υγρά δάση και στις όχθες ρεμάτων ή λιμνών. Ανθίζει τους καλοκαιρινούς μήνες, σε υψόμετρα που ποικίλουν, ανάλογα με την περιοχή. Στην Αγγλία έχει αναφερθεί από τα 200 μ., ενώ στην Κίνα ανεβαίνει μέχρι τα 2000 μ. 

Το παλαιότερο όνομα του γένους (Balsamina) σχετίζεται σίγουρα με τις διάφορες φαρμακευτικές χρήσεις του φυτού. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι έχει χρησιμοποιηθεί ως αντισηπτικό, διουρητικό και εμετικό. Μάλιστα, το είδος αυτό καλλιεργούνταν για τις θεραπευτικές του ιδιότητες. Εκχύλισμα του φυτού χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα στην κοσμετολογία. Εκτός από φαρμακευτικό, σε κάποιες περιοχές της εξάπλωσής του είναι και εδώδιμο. Τα φύλλα του, αν και από πολλούς θεωρούνται στυφά, τρώγονται τόσο στη Μαντζουρία, όσο και στην Κορέα. 

Drosera rotundifolia

Ροδόπη, 11/8/2015

Τι κάνεις αν είσαι φυτό, θέλεις να συνθέσεις μια πρωτεΐνη και το περιβάλλον στο οποίο ζεις είναι πολύ φτωχό σε άζωτο; Λιμοκτονείς ή αλλάζεις διατροφικές συνήθειες; Φαίνεται ότι φυτά όπως η Drosera rotundifolia L. επέλεξαν το δεύτερο και έγιναν… σαρκοφάγα!

Πρώτος ο Δαρβίνος παρατήρησε τα εντομοφάγα φυτά και πρότεινε ότι τα έντομα που αποσυντίθενται σιγά σιγά στα φύλλα-παγίδες τους, παρέχουν κάποιες ουσίες σε αυτά. Μάλιστα, πειραματίστηκε με τα εντομοφάγα φυτά, τοποθετώντας επάνω στα φύλλα τους μικρά κομματάκια τυριού ή κρέατος. Το αποτέλεσμα ήταν ότι τα άτομα που «τάιζε» με αυτόν τον τρόπο, φαίνονταν περισσότερο εύρωστα και υγιή από τα υπόλοιπα.

Η Drosera rotundifolia λοιπόν, όπως όλα τα φυτά, έχει ανάγκη από κάποια θρεπτικά στοιχεία, όπως είναι το άζωτο. Ο βιότοπος όμως στον οποίο απαντά, τα όξινα τυρφώδη έλη, είναι πολύ φτωχός ως προς το στοιχείο αυτό. Το πρόβλημα λύνεται με τα ειδικά διαφοροποιημένα φύλλα της, που φέρουν πολυάριθμους μακριούς αδένες. Άλλοι από αυτούς εκκρίνουν μια κολλώδη ουσία, ικανή να παγιδεύει έντομα, και άλλοι εκκρίνουν πεπτικά υγρά που διαλύουν τα έντομα, έτσι ώστε να απορροφηθούν τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, όπως το άζωτο, και να συμπληρώσει τις διατροφικές της ανάγκες.

Το είδος αυτό έχει ευρεία εξάπλωση: Ευρώπη, Σιβηρία, βόρεια Αμερική, Ιαπωνία, Κορέα και Νέα Γουινέα. Στην Ελλάδα όμως η εξάπλωσή της περιορίζεται σε ελάχιστες θέσεις στην οροσειρά της Ροδόπης. Μάλιστα, η πρώτη θέση στην οποία ανακαλύφθηκε ένας μικρός πληθυσμός της καταστράφηκε μετά τη διάνοιξη αποστραγγιστικού καναλιού. Γενικά, απαντά σε υψόμετρα από 1100 έως 1500 μ. και ανθίζει για λίγες ώρες κατά τις ηλιόλουστες ημέρες του Ιουλίου και του Αυγούστου.

Δυστυχώς, το αξιοθαύμαστο αυτό φυτό φαίνεται να κινδυνεύει άμεσα από διάνοιξη κι άλλων αποστραγγιστικών καναλιών που θα καταστρέψουν τον ευαίσθητο βιότοπό του. Η υλοτομία, η διάνοιξη δρόμων και οι πυρκαγιές αποτελούν επίσης σοβαρή απειλή, ενώ τα μεγάλα ζώα, όπως τα βοοειδή, μπορούν να έχουν πολύ αρνητικές επιδράσεις στον πληθυσμό της D. rotindifolia, είτε μέσω του ποδοπατήματος ή μέσω των περιττωμάτων που αλλάζουν τις ισορροπίες θρεπτικών στα περιβάλλοντα όπου διαβιεί το φυτό. Για όλα αυτά, αλλά και λόγω της πολύ περιορισμένης εξάπλωσης της D. rotundifolia στην Ελλάδα, το φυτό συμπεριλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων και Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας, με το χαρακτηρισμό «Κινδυνεύον».

Dianthus superbus

Ροδόπη, 7/8/2015

Superbus σημαίνει υπέροχος, εξαίσιος, θαυμάσιος. Αποκλείεται να διαφωνήσει κανείς με τον Λινναίο που έδωσε το συγκεκριμένο όνομα σε αυτό το άγριο γαρυφαλλάκι. 

Ο Dianthus superbus L. είναι ένα είδος σχετικά κοινό στην Ευρώπη, αλλά σπάνιο στη χώρα μας, όπου απαντά μόνο στο Παγγαίο και τη Ροδόπη. Εκτός Ελλάδας, εξαπλώνεται από το βόρειο τμήμα της Ισπανίας, τη Βρετανία και την Σκανδιναβία, μέχρι την Κίνα και την Ιαπωνία ανατολικά, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας και της Σιβηρίας.

Ανθίζει και σκορπά ένα ελαφρύ γλυκό άρωμα το καλοκαίρι, κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, συνήθως σε ανοίγματα δασών και σε ποικιλία υποστρωμάτων. Στην Ελλάδα έχει βρεθεί σε υψόμετρο από 1400 έως 1700 μ.  

Ίσως η χώρα στην οποία εκτιμάται περισσότερο η ομορφιά αυτού του δίανθου να είναι η Ιαπωνία. Εκεί, τον ονομάζουν nadeshiko, ενώ με την προσθήκη της λέξης Yamato πριν από το όνομα αυτό, σχηματίζεται ο γιαπωνέζικος όρος Yamato nadeshiko που είναι η προσωποποίηση της ιδανικής Γιαπωνέζας γυναίκας ή, αλλιώς, η επιτομή της αγνής γυναικείας ομορφιάς. 

Crocus orphei

Φαλακρό, 9/4/2015

Ένας νέος κρόκος προστέθηκε στον κατάλογο των ελληνικών ενδημικών ειδών μόλις πριν από ένα χρόνο. Ανακαλύφθηκε πρόσφατα (2009) στην περιοχή του Φαλακρού από τον Σπύρο Τσιφτσή και αρχικά προσδιορίστηκε ως Crocus reticulatus. Τελικά πρόκειται για ένα νέο είδος κρόκου, στον οποίο δόθηκε το υπέροχο όνομα Crocus orphei Karamplianis & Constantin.

Μέχρι στιγμής δεν έχει βρεθεί σε άλλες περιοχές της Ελλάδας και θεωρείται ενδημικός του Φαλακρού. Εκεί μπορεί κανείς να τον συναντήσει σε ανοίγματα δασών βελανιδιάς, οξιάς ή πεύκου, σε υψόμετρο από 600 έως 1470 μ. περίπου. Η ανθοφορία του μπορεί να ξεκινήσει από τα μέσα του Φεβρουαρίου και να διαρκέσει μέχρι το Μάιο, ανάλογα με το υψόμετρο και τις καιρικές συνθήκες.  

Pedicularis friderici-augusti

Φαλακρό, 26/5/2012

Ακόμα ένα φυτό από τα αλπικά λιβάδια του όρους Φαλακρού, που κουβαλά τη μαγιάτικη δροσιά του βουνού. Το Pedicularis friderici-augusti Tomm. εξαπλώνεται στην Ιταλία, την πρώην Γιουγκοσλαβία, την Αλβανία και τη Βουλγαρία, ενώ στην Ελλάδα απαντά μόνο στα βουνά Φαλακρό, Όρβηλος και Μενοίκιο. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το χρώμα που έχουν τα άνθη του είναι έντονο ροζ για τα φυτά της Ελλάδας και κίτρινο για όλες τις υπόλοιπες περιοχές, με εξαίρεση ένα δείγμα που προέρχεται από τη Σερβία και μοιάζει στα φυτά της Ελλάδας (f. rubriflora).

Όπως προαναφέρθηκε, το P. friderici-augusti φύεται σε ορεινά ή αλπικά λιβάδια υψομέτρου από 1300 έως 2000 μ., σε ασβεστόλιθους ή δολομίτες. Ανθίζει το Μάιο και τον Ιούνιο.

Συμπεριλαμβάνεται στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών που καταχωρήθηκαν για τις περιοχές του δικτύου "ΦΥΣΗ 2000".  

  

Neottia (Listera) cordata

Ροδόπη, 30/6/2012

Μέσα στα σκοτεινά δάση ερυθρελάτης της μακρινής Ροδόπης, ακόμα και ένα καλά εκπαιδευμένο μάτι δυσκολεύεται να ξεχωρίσει αυτή τη μικροσκοπική ορχιδέα. Το μέγεθός της δεν ξεπερνά τα 10-15 εκ., με άνθη περίπου 5 χιλ. Τόσο οι διαστάσεις της, όσο και η σπανιότητά της την καθιστούν μια από τις λιγότερο γνωστές και φωτογραφημένες ορχιδέες της Ελλάδας.

Η Neottia cordata (L.) Rich. εξαπλώνεται στις εύκρατες και πολικές περιοχές του βόρειου ημισφαιρίου (Ευρώπη, Ασία, Αμερική) και είναι περισσότερο κοινή στο βορρά. Στην Ελλάδα βρίσκει το νοτιότερο άκρο της γεωγραφικής της εξάπλωσης, στην οροσειρά της Ροδόπης. Εκεί σχηματίζει το μοναδικό πληθυσμό του ελληνικού χώρου, διασπασμένο σε τρεις ολιγομελείς υποπληθυσμούς.

Αγαπά τα όξινα εδάφη και φύεται σε σκιερές θέσεις κυρίως μέσα σε δάση ερυθρελάτης ή, πιο σπάνια, σε υγρά λιβάδια. Η ανθοφορία της ξεκινά μέσα στον Ιούνιο και μπορεί να διαρκέσει μέχρι τις αρχές του Αυγούστου.    

Η N. cordata συμπεριλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων και Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας με το χαρακτηρισμό "Τρωτό". Ακόμα, προστατεύεται από το ΠΔ 67/81 και τη Συνθήκη CITES για το Διεθνές Εμπόριο των Απειλούμενων με Εξαφάνιση Ειδών Άγριας Πανίδας και Χλωρίδας. 

Omphalodes luciliae ssp. scopulorum

Παγγαίο, 27/5/2012

Αποκλειστικός κάτοικος της αλπικής ζώνης, κρυμμένο μέσα σε σχισμές ασβεστολιθικών βράχων, πολλές φορές απαιτεί ικανότητες αναρρίχησης για να επιτρέψει στον επίδοξο φωτογράφο να αιχμαλωτίσει την εύθραυστη ομορφιά του. Το Omphalodes luciliae ssp. scopulorum J. R. Edm. είναι ένα από τα σπάνια φυτά των μεγάλων υψομέτρων. Απαντά σε σκιερές τοποθεσίες, πάνω από τα 1700 μ., αν και μπορεί κατ’ εξαίρεση να κατεβεί στα 1000 μ. Θα το βρείτε ανθισμένο από τα τέλη του Μάη μέχρι και τον Αύγουστο στα βουνά Χελμός, Παρνασσός, Γκιώνα, Βαρδούσια, Όλυμπος και Παγγαίο ή σε κορυφές της δυτικής Μικράς Ασίας.

Το όνομα Omphalodes προκύπτει από την ελληνική λέξη ομφαλός και δόθηκε στο γένος για το χαρακτηριστικό σχήμα των καρπών του. Το όνομα του είδους (luciliae) χάρισε στο φυτό ο Pierre Edmond Boissier (1810-1885), βέλγος βοτανικός και μαθηματικός, προς τιμήν της γυναίκας του Lucile. Ο Boissier περιέγραψε συνολικά 3602 νέα είδη από τα ταξίδια του και συνεργάστηκε με άλλους σπουδαίους βοτανικούς, όπως τον Theodore Heldreich. Το 1842 ταξίδεψε στην Ελλάδα και τη Μικρά Ασία, από όπου περιέγραψε το αλπικό αυτό φυτό.

Το O. luciliae ssp. scopulorum προστατεύεται από το ΠΔ 67/81 και περιλαμβάνεται στον Παγκόσμιο Κατάλογο Ειδών που χρήζουν προστασίας του ΟΗΕ και τα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000».

Orchis militaris

Φαλακρό, 26/5/2012

Βουνό των λουλουδιών. Βοτανικός παράδεισος των Βαλκανίων. Οι χαρακτηρισμοί αυτοί έχουν αποδοθεί σε ένα βουνό της Ελλάδας όχι άδικα, αν αναλογιστεί κανείς την ιδιαίτερη χλωρίδα του: το όρος Φαλακρό. Αυτό που κάνει το Φαλακρό να θεωρείται η παιδική χαρά των βοτανικών είναι κυρίως η σπανιότητα πολλών από τα φυτικά είδη που απαντούν εκεί, καθώς κάποια από αυτά έχουν πολύ περιορισμένη εξάπλωση, ενώ άλλα βρίσκουν στο βουνό αυτό το μοναδικό χώρο εξάπλωσής τους σε όλη την Ελλάδα.

Στη δεύτερη κατηγορία ανήκει η ορχιδέα που παρουσιάζουμε σήμερα. Ο Orchis militaris L.  απαντά σε όλη σχεδόν την Ευρώπη, από τον Ατλαντικό μέχρι τη Σιβηρία. Η σπάνια αυτή ορχιδέα είναι ακόμη πιο σπάνια στις χώρες τις Μεσογείου και στη χώρα μας βρίσκεται σε δύο μόνο διαφορετικές θέσεις στο όρος Φαλακρό. Ο βιότοπος που προτιμά είναι κυρίως λιβάδια ή όρια δασών, σε αλκαλικά υποστρώματα, και μπορεί να ανέβει μέχρι το υψόμετρο των 2200 μ. Στην Ελλάδα ανθίζει από τα μέσα Μαΐου μέχρι τα μέσα Ιουνίου.

Όπως όλες οι ελληνικές ορχιδέες, προστατεύεται από το ΠΔ 67/81 και τη Συνθήκη CITES για το Διεθνές Εμπόριο των Απειλούμενων με Εξαφάνιση Ειδών Άγριας Πανίδας και Χλωρίδας. Επιπλέον, συμπεριλαμβάνεται στον Παγκόσμιο Κατάλογο Ειδών που χρήζουν προστασίας του Ο.Η.Ε.

Anthyllis montana ssp. jacquinii

Παγγαίο, 26/6/2011

Η Anthyllis montana ssp. jacquinii (A. Kern.) Hayek είναι ένα σπάνιο ψυχανθές που εμφανίζεται τοπικά στα βουνά Παρνασσός, Γκιώνα, Κίσσαβος, Άθως, Παγγαίο, Μενοίκιο, Όρβηλος και Φαλακρό. Η παγκόσμια εξάπλωσή του περιλαμβάνει τις Ανατολικές Άλπεις και βουνά της Βαλκανικής χερσονήσου.  

Φύεται σε βραχώδεις θέσεις μεγάλων υψομέτρων, από τα 1600 έως τα 2250 μ., επάνω σε ασβεστόλιθο. Ανθίζει καλοκαίρι, κατά τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο.

Campanula pangea

Παγγαίο, 10/9/2012

Μια φθινοπωρινή βόλτα στο Παγγαίο μπορεί να κρύβει εκπλήξεις, όπως αυτή η ενδημική καμπανούλα. Η Campanula pangea Hartvig έχει εντοπιστεί μέχρι στιγμής μόνο στη ΝΑ και ΒΔ πλευρά του όρους Παγγαίο, σε υψόμετρο από 1000 έως 1700 μ. Φύεται σε βραχώδεις θέσεις μέσα ή σε ανοίγματα δάσους οξιάς, καθώς και στις πλευρές δασικών δρόμων ή μονοπατιών, σε ασβεστόλιθο ή σχιστόλιθο. Η περίοδος ανθοφορίας της περιλαμβάνει κυρίως τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο.

Η Campanula pangea Hartvig ανακαλύφθηκε σχετικά πρόσφατα, το 1985, και περιγράφηκε το 1998. Έχουν γίνει προσπάθειες ανεύρεσης του είδους σε γειτονικά ορεινά συγκροτήματα, όπως το Μενοίκιο, οι οποίες όμως παραμένουν άκαρπες.  Λόγω της μικρής περιοχής εμφάνισής της και του σχετικά μικρού μεγέθους των πληθυσμών της, περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων και Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας, όπου προτείνεται η ένταξή της στην κατηγορία «Τρωτό».

Fritillaria drenovskii

Φαλακρό, 26/5/2012

Η Fritillaria drenovskii Degen & Stoj. είναι ένα από τα στολίδια των παραμελημένων βουνών της ανατολικής Μακεδονίας. Τη συναντήσαμε ένα βροχερό μεσημέρι στα αλπικά λιβάδια του Φαλακρού. Τα πετρώδη αλπικά λιβάδια άλλωστε, ανάμεσα στα 1000 και 1850 μ., είναι ο βιότοπος που προτιμά. Ανθίζει τους μήνες Μάιο και Ιούνιο στα βουνά Φαλακρό, Παγγαίο, Όρβηλο και Μενοίκιο της Ελλάδας και σε γειτονικές αντίστοιχες περιοχές της Βουλγαρίας.

Η ντελικάτη αυτή φριτιλλάρια προστατεύεται από τη Σύμβαση της Βέρνης για την Προστασία της Άγριας Ζωής και του Φυσικού Περιβάλλοντος και συμπεριλαμβάνεται στο Παράρτημα IV της Οδηγίας 92/43 και στον Κόκκινο Κατάλογο Απειλούμενων Ειδών της Παγκόσμιας Ένωσης Προστασίας της Φύσης ως «τρωτό».  Ακόμα, βρίσκεται στον Παγκόσμιο Κατάλογο Φυτών που χρήζουν προστασίας του Ο.Η.Ε. και ανάμεσα στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000», ενώ στη Βουλγαρία συμπεριλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων της χώρας με το χαρακτηρισμό «κρισίμως κινδυνεύον». Οι απειλές που δέχονται οι πληθυσμοί της οφείλονται κυρίως στην κτηνοτροφία.

Haberlea rhodopensis

Παγγαίο, 26/6/2011

Η Haberlea rhodopensis Friv. είναι το δεύτερο μέλος της οικογένειας Gesneriaceae που παρουσιάζουμε. Περιγράφηκε το 1835 από το βοτανικό Emerich Frivaldszky von Frivald (1799-1870), ο οποίος τη συνέλεξε κοντά στο μοναστήρι Batshkovo στη βουλγαρική Ροδόπη και την ονόμασε έτσι προς τιμήν του Ούγγρου βοτανικού Carl Constantin Haberle (1764-1832). 

Η εξάπλωσή της περιλαμβάνει περιοχές της Β.Α. Ελλάδας και της Κ. και Ν. Βουλγαρίας. Στον ελλαδικό χώρο απαντά στην οροσειρά της Ροδόπης, στα βουνά Παγγαίο, Φαλακρό, Μενοίκιο, Παπίκιο, καθώς και στο φαράγγι του Νέστου. Τυπικό χασμόφυτο, φύεται σε υγρούς και σκιερούς βράχους ορεινών περιοχών, φθάνοντας έως και τα 1950 μ. ή κατεβαίνοντας στο επίπεδο της θάλασσας μέσα σε χαράδρες. Η ανθοφορία της ξεκινά το Μάιο και διαρκεί μέχρι τον Ιούλιο, ανάλογα με το υψόμετρο.  

Με το άλλο μέλος της οικογένειας, Ramonda serbica, ανήκουν σε μια κατηγορία φυτών που ονομάζονται resurrection plants, λόγω της ιδιότητας που έχουν να «ανασταίνονται» μετά από από μια περίοδο, κατά την οποία φαίνονται να είναι νεκρά λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας. Η H. rhodopensis μπορεί να αντέξει χωρίς νερό για περισσότερο από τρία χρόνια. Η ανθεκτικότητα αυτή που επιδεικνύει σε συνθήκες ξηρασίας, σε συνδυασμό με τα εξαιρετικά όμορφα άνθη της και την ευκολία με την οποία καλλιεργείται, την έχουν κάνει πολύ δημοφιλές είδος για καλλιέργεια σε βραχόκηπους (με μόνο 3,95 € για 10 σπέρματα…).

Αυτό ίσως να εξασφαλίζει καλύτερες πιθανότητες επιβίωσης του είδους, αν και ο κίνδυνος εξαφάνισής του προς το παρόν δεν είναι άμεσος. Η εξάπλωση του είδους μπορεί να είναι περιορισμένη, αλλά οι θέσεις όπου φύεται είναι απόμερες και σχετικά δύσκολα προσβάσιμες. Οι πληθυσμοί του είναι γενικά σταθεροί στην Ελλάδα, αλλά πολύ περισσότερο στη Βουλγαρία όπου είναι και μεγαλύτεροι. Πιθανοί κίνδυνοι είναι η καταστροφή των βιοτόπων του από ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως διάνοιξη δρόμων ή άλλα τεχνικά έργα. Η Η. rhodopensis προστατεύεται από τη Σύμβαση της Βέρνης για την Προστασία της Άγριας Ζωής και του Φυσικού Περιβάλλοντος, το Π.Δ. 67/81, ενώ συμπεριλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων και Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας με το χαρακτηρισμό «Τρωτό», τον Κόκκινο Κατάλογο Απειλούμενων Ειδών της Παγκόσμιας Ένωσης Προστασίας της Φύσης ως «Ελάχιστα Ανησυχητικό» και στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000».

Κλείνοντας θα είχε ενδιαφέρον να παρουσιάσουμε μια σειρά από ενδιαφέρουσες και απροσδόκητες χρήσεις και απεικονίσεις που συναντήσαμε στο διαδίκτυο και αφορούν τη Haberlea: εικόνα του φυτού σε τηλεκάρτα από τη Βουλγαρία, σε πορσελάνινο πιάτο ζωγραφισμένο από την ίδια τη Νίκη Γουλανδρή, περιοχή της Γλασκώβης που ονομάζεται “Haberlea Gardens” και, τέλος, θεραπεία ανάπλασης δέρματος σε ινστιτούτο αισθητικής με Η. rhodopensis ή κρέμα περιποίησης προσώπου, για την παρασκευή της οποίας «η Haberlea rhodopensis συλλέγεται με το χέρι από την οροσειρά της Ροδόπης στη Βουλγαρία»!