Campanula carpatha

Κάρπαθος, 29/3/2013

Στο ακρωτήριο της Βρουκούντας, στο βορειοδυτικό κομμάτι της Καρπάθου, ανάμεσα σε ερείπια που χρονολογούνται από τους Μινωικούς μέχρι τους Παλαιοχριστιανικούς χρόνους, μια ενδημική καμπανούλα στέκεται στην είσοδο των λαξευτών τάφων και λογαριάζεται με το φωτογραφικό φακό των επισκεπτών.

Η Campanula carpatha Halácsy βρίσκεται μόνο στα νησιά Κάρπαθος, Κάσος και Σαρία. Παρά την πολύ περιορισμένη εξάπλωσή της, φαίνεται να απαντά σε αφθονία στα νησιά αυτά, αφού, όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά οι Πηνελόπη Δεληπέτρου και Κυριάκος Γεωργίου, «βρίσκεται παντού στην Κάρπαθο αρκεί να έχει βράχο». Οι βράχοι είναι το ενδιαίτημα που προτιμά και αυτούς στολίζει με τα άνθη της κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο.  

Προστατεύεται σε εθνικό επίπεδο από το ΠΔ 67/81 και, επιπλέον, συμπεριλαμβάνεται στον Κόκκινο Κατάλογο Απειλούμενων Ειδών της Παγκόσμιας Ένωσης Προστασίας της Φύσης (1997, με τον χαρακτηρισμό «Σπάνιο»), στον παγκόσμιο κατάλογο ειδών που χρήζουν προστασίας του ΟΗΕ και στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000».

* Ένα μεγάλο ευχαριστώ στο φίλο και συνάδελφο Νικόλα Κάτσαρο, για τις όμορφες φωτογραφίες του σπάνιου αυτού φυτού.

Phyteuma pseudorbiculare

Γράμμος, 5/7/2014

Κάτω από τον εκτυφλωτικό ήλιο του Ιουλίου, πλησιάζοντας στις κορυφές του Γράμμου, είναι μάλλον δύσκολο να τραβήξει την προσοχή του ορειβάτη αυτό το μικρό λουλουδάκι της οικογένειας Campanulaceae. 

Το Phyteuma pseudorbiculare Pant. είναι ένα μάλλον σπάνιο είδος για την Ελλάδα, που μπορεί κανείς να συναντήσει σε αλπικά λιβάδια δύο μόνο βουνών, του Γράμμου και του Καϊμάκτσαλαν. Η παγκόσμια εξάπλωσή του είναι επίσης περιορισμένη, περιλαμβάνοντας το δυτικό κομμάτι της βαλκανικής χερσονήσου, όπου εμφανίζεται στην Αλβανία και χώρες της πρώην Γιουγκοσλβίας. Φύεται σε μεγάλο υψόμετρο, από τα 2200 έως τα 2440 μ., επάνω σε φλύσχη. Ανθίζει τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. 

Campanula lyrata

Λέσβος, 11/5/2014

Η Campanula lyrata Lam. βρίσκεται σχεδόν σε κάθε γωνιά της Λέσβου. Από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τις κορυφές του Ολύμπου και του Λεπέτυμνου, στολίζει με μωβ πινελιές ασβεστολιθικούς ή ηφαιστειογενείς βραχώδεις σχηματισμούς. Είναι από τα πιο κοινά, αλλά συγχρόνως τα ομορφότερα αγριολούλουδα του νησιού και παραμένει ανθισμένη από τον Απρίλιο έως και τον Ιούνιο.

Λέσβος, 24/5/2013

Εκτός της Λέσβου, η C. lyrata απαντά και σε άλλα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, όπως η Σάμος και η Ικαρία, αλλά και ανατολικότερα, δηλαδή στην Τουρκία, την Ιορδανία και τη Γεωργία.

Λέσβος, 16/5/2014

Έχει συμπεριληφθεί τα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών που καταχωρήθηκαν για το δίκτυο “ΦΥΣΗ 2000”.  

Λέσβος, 14/4/2013

Campanula tymphaea

Σμόλικας, 4/8/2012

Μια ασυνήθιστη καμπανούλα που πρωτοπεριγράφηκε από τη βορειοδυτική Ελλάδα και πήρε το όνομά της από ένα από τα ψηλά βουνά που δεσπόζουν στην περιοχή: την Τύμφη. Η Campanula tymphaea Hausskn. έχει πλευρικούς ανθοφόρους βλαστούς κατακείμενους, με τον τελικό κλάδο να είναι συνήθως όρθιος. Η μορφή της μπορεί να ποικίλει αρκετά, ανάλογα με τις πιέσεις – κυρίως από βόσκηση – που δέχεται.

Είναι ενδημική της Πίνδου και της Αλβανίας και απαντά σε λιβάδια, επίπεδες πετρώδεις ή χαλικώδεις εκτάσεις, σε μια ποικιλία βασικών υποστρωμάτων, από τα 1200 έως τα 1400 μ. Ανθίζει από τα μέσα Ιουνίου, έως τις αρχές Αυγούστου.

Η C. tymphaea περιλαμβάνεται στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου ΦΥΣΗ 2000.

Campanula topaliana ssp. cordifolia

Φαράγγι Βυρού, 20/4/2012

Το γένος Campanula εκπροσωπείται από περισσότερα από 300 είδη (χωρίς τα υποείδη) που κατανέμονται στις εύκρατες περιοχές του βόρειου ημισφαίριου. Η μεγαλύτερη ποικιλότητα παρατηρείται γύρω από τη λεκάνη της Μεσογείου και τον Καύκασο. Μόνο στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 60-70 είδη, σύμφωνα με τη Mountain Flora of Greece, ανάμεσά τους ένας μεγάλος αριθμός ενδημικών.

Στην τελευταία αυτή κατηγορία των ελληνικών ενδημικών ειδών ανήκει η Campanula topaliana ssp. cordifolia Phitos. Απαντά στη νότια Ελλάδα, από τη νότια Στερεά Ελλάδα έως τη νότια Πελοπόννησο και στολίζει την άνοιξη με τα όμορφα μωβ άνθη της ασβεστολιθικούς σχηματισμούς. Την συναντήσαμε τέλη Απριλίου στο φαράγγι του Βυρού, μέρος όπου συχνάζουν πολλά ενδημικά φυτά της Ελλάδας.

Συμπεριλαμβάνεται στον Παγκόσμιο Κατάλογο Ειδών που χρήζουν προστασίας του Ο.Η.Ε. και στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000».

* Πιθανόν πλέον να θεωρείται συνώνυμη της C. celsii Α. DC. Προς το παρόν δε γνωρίζουμε κάτι παραπάνω. Η αλήθεια κρύβεται εκεί έξω…

Campanula pangea

Παγγαίο, 10/9/2012

Μια φθινοπωρινή βόλτα στο Παγγαίο μπορεί να κρύβει εκπλήξεις, όπως αυτή η ενδημική καμπανούλα. Η Campanula pangea Hartvig έχει εντοπιστεί μέχρι στιγμής μόνο στη ΝΑ και ΒΔ πλευρά του όρους Παγγαίο, σε υψόμετρο από 1000 έως 1700 μ. Φύεται σε βραχώδεις θέσεις μέσα ή σε ανοίγματα δάσους οξιάς, καθώς και στις πλευρές δασικών δρόμων ή μονοπατιών, σε ασβεστόλιθο ή σχιστόλιθο. Η περίοδος ανθοφορίας της περιλαμβάνει κυρίως τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο.

Η Campanula pangea Hartvig ανακαλύφθηκε σχετικά πρόσφατα, το 1985, και περιγράφηκε το 1998. Έχουν γίνει προσπάθειες ανεύρεσης του είδους σε γειτονικά ορεινά συγκροτήματα, όπως το Μενοίκιο, οι οποίες όμως παραμένουν άκαρπες.  Λόγω της μικρής περιοχής εμφάνισής της και του σχετικά μικρού μεγέθους των πληθυσμών της, περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων και Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας, όπου προτείνεται η ένταξή της στην κατηγορία «Τρωτό».

Campanula andrewsii ssp. andrewsii

Αργολίδα, 23/3/2012

Η Campanula andrewsii A. D.C. είναι ενδημική της Α. Πελοποννήσου και διακρίνεται σε δύο υποείδη: το ssp. andrewsii, που ενδημεί σε περιοχές της Β.Α. Πελοποννήσου και το ssp. hirsutula Phitos, που έχει αναλάβει τις πιο νότιες περιοχές. Φύεται σε ασβεστολιθικά βράχια και γκρεμούς. Χαρακτηριστικοί βιότοποι του πρώτου υποείδους, το οποίο παρουσιάζουμε, είναι οι βραχώδεις σχηματισμοί της Ακροναυπλίας ή της Ακροκορίνθου. Αντίστοιχα, το έτερο υποείδος απαντά, μεταξύ άλλων, στο βράχο της Μονεμβασιάς.

Η καμπανούλα αυτή περιλαμβάνεται στον Παγκόσμιο Κατάλογο Ειδών που χρήζουν προστασίας του Ο.Η.Ε. και στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000».

Campanula oreadum

  

Όλυμπος, 20/8/2010

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, το φυσικό περιβάλλον προστατευόταν από ένα σύνολο μικρών θεοτήτων που ονομάζονταν Νύμφες. Υπήρχαν διάφορες κατηγορίες Νυμφών, ανάλογα με το μέρος όπου ζούσαν, όπως οι Ναϊάδες, οι Νύμφες των ποταμών, των πηγών και των κρηνών, οι Ναπαίες, που βρίσκονταν σε κοιλάδες και λειμώνες, και οι Δρυάδες και Αμαδρυάδες, οι οποίες ζούσαν μέσα σε δάση ή σε δέντρα. Φυσικά, από το ιδιότυπο αυτό καθεστώς προστασίας δε θα μπορούσαν να λείπουν οι κορυφές των βουνών. Έτσι, ενώ σήμερα οι περισσότερες από τις ψηλές ελληνικές κορυφές ανήκουν στο δίκτυο «ΦΥΣΗ 2000», τότε το ρόλο του φύλακα και προστάτη είχαν αναλάβει οι Ορειάδες, οι Νύμφες των ορέων. Το όνομα αυτών των θεοτήτων δόθηκε στην καμπανούλα της σημερινής ανάρτησης, την οποία θα συναντήσετε μόνο σε ένα όρος, ίσως ΤΟ όρος για την ελληνική μυθολογία: τον Όλυμπο.      

Η Campanula oreadum Boiss. & Heldr. λοιπόν, ενδημική του Ολύμπου, βρίσκεται σε βραχώδεις ρωγμές από τα 1800 μέχρι τα 2900 μ., σε ασβεστολιθικά πετρώματα, ενώ περιστασιακά μπορεί να κατέβει μέχρι τα 1200 μ., κυρίως σε χαράδρες στη βόρεια πλευρά του Ολύμπου. 

Τα χαρακτηριστικά μεγάλα μωβ άνθη της την κάνουν να ξεχωρίζει μέσα στο βραχώδες τοπίο των κορυφών του Ολύμπου, όπου είναι αρκετά κοινή. Η ιδιαίτερα μεγάλη αναλογία βιομάζας των ανθικών μερών σε σχέση με τα αντίστοιχα βλαστητικά είναι απόρροια των συνθηκών που απαντούν σε αυτά τα αφιλόξενα υψόμετρα με το δριμύ ψύχος και την σχετική έλλειψη επικονιαστών. Η περίοδος ανθοφορίας της αρχίζει γύρω στο τέλος του Ιουνίου και διαρκεί μέχρι τα μέσα του Σεπτεμβρίου. 

Περιλαμβάνεται σε τρεις καταλόγους προστατευόμενων φυτών: στο Π.Δ. 67/81, στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών που καταχωρήθηκαν για τις περιοχές του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000» και, σε παγκόσμιο επίπεδο, στον κατάλογο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών  για τα φυτικά είδη που χρήζουν προστασίας (UNEP-WCMC species database).