Crocus orphei

Φαλακρό, 9/4/2015

Ένας νέος κρόκος προστέθηκε στον κατάλογο των ελληνικών ενδημικών ειδών μόλις πριν από ένα χρόνο. Ανακαλύφθηκε πρόσφατα (2009) στην περιοχή του Φαλακρού από τον Σπύρο Τσιφτσή και αρχικά προσδιορίστηκε ως Crocus reticulatus. Τελικά πρόκειται για ένα νέο είδος κρόκου, στον οποίο δόθηκε το υπέροχο όνομα Crocus orphei Karamplianis & Constantin.

Μέχρι στιγμής δεν έχει βρεθεί σε άλλες περιοχές της Ελλάδας και θεωρείται ενδημικός του Φαλακρού. Εκεί μπορεί κανείς να τον συναντήσει σε ανοίγματα δασών βελανιδιάς, οξιάς ή πεύκου, σε υψόμετρο από 600 έως 1470 μ. περίπου. Η ανθοφορία του μπορεί να ξεκινήσει από τα μέσα του Φεβρουαρίου και να διαρκέσει μέχρι το Μάιο, ανάλογα με το υψόμετρο και τις καιρικές συνθήκες.  

Fritillaria thessala subsp. reiseri

Μεσολόγγι, 25/3/2015

Γνωρίστε μία από τις σπανιότερες φριτιλλάριες της Ελλάδας. Η Fritillaria thessala (Boiss.) Kamari subsp. reiseri Kamari, σκαρφαλωμένη σε 2-3 ασβεστολιθικές εξάρσεις του νομού Αιτωλίας και Ακαρνανίας, απολαμβάνει την καλύτερη θέα προς το Ιόνιο, ενώ δεν απαντά πουθενά αλλού σε ολόκληρο τον κόσμο.

Πρόκειται για το πιο ακριβοθώρητο από τα τρία υποείδη του είδους Fritillaria thessala. Φύεται σε βραχώδεις θέσεις, ανάμεσα σε μικρούς θάμνους ή φρύγανα, σε χαμηλά υψόμετρα, από το επίπεδο της θάλασσας έως τα 400 μ. Η ανθοφορία της ξεκινά γύρω στα τέλη Μαρτίου και επεκτείνεται μέχρι τον Απρίλιο.

Η όμορφη αυτή φριτιλλάρια περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων του 1995 με τον χαρακτηρισμό «Τρωτό», ενώ, όπως αναφέρεται, οι ήδη μικροί πληθυσμοί της κινδυνεύουν διαρκώς να συρρικνωθούν από υπερβόσκηση, γι’ αυτό και προτείνεται η ένταξή της στην κατηγορία «Κινδυνεύον». Κατά τη δική μας επίσκεψη στη μία από τις περιοχές όπου έχει εντοπιστεί, παρατηρήθηκαν τρία μόνο άτομα. Λόγω καιρού ήταν αδύνατη η έρευνα στην ευρύτερη περιοχή, αλλά τα διαρκώς κινούμενα σαγόνια των μηρυκαστικών που βρίσκονταν σε ακτίνα μερικών εκατοντάδων μέτρων σίγουρα δεν ήταν οι καλύτεροι οιωνοί για την ανεύρεση περισσότερων ατόμων. 

Crocus biflorus subsp. stridii

Θεσσαλονίκη, 1/3/2015

Σαν σήμερα πριν από 7 χρόνια έτυχε να συναντήσω πρώτη φορά τον όμορφο Crocus biflorus Mill. subsp. stridii (Papan. & Zacharof) B. Mathew, σε ένα ξέφωτο του Χορτιάτη, χωρίς, δυστυχώς, να έχω τη δυνατότητα να τον φωτογραφίσω και χωρίς να τον ξαναβρώ έκτοτε. Φέτος, χάρη στην Κρυσταλλένια Πουγαδάκη, ο σπάνιος αυτός κρόκος βρέθηκε σε καινούρια θέση του νομού Θεσσαλονίκης.

Πρόκειται για υποείδος ενδημικό της βόρειας Ελλάδας, που έχει εντοπιστεί μέχρι στιγμής μόνο στη Θεσσαλονίκη και στην Ξάνθη. Στις περιοχές αυτές φύεται από τα 30 μέχρι τα 800 μ., σε θέσεις ανοιχτές και, σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, ανθίζει τον Ιανουάριο και το Φεβρουάριο, αν και, από προσωπική εμπειρία, στο νομό της Θεσσαλονίκης πιθανόν η ανθοφορία του να είναι λίγο πιο όψιμη, ξεκινώντας από τα τέλη του Φεβρουαρίου.

Ο κρόκος αυτός συμπεριλαμβανόταν στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων του 1995 με το χαρακτηρισμό «Τρωτό», λόγω του πιθανού κινδύνου που αντιμετωπίζει από συλλέκτες. Πρόκειται για ένα από τα 15 υποείδη του είδους biflorus, που έχει τη μικρότερη γνωστή εξάπλωση. Ο C. biflorus subsp. stridii συμπεριλαμβάνεται ακόμη στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000».

Ο βροχερός καιρός της προηγούμενης Κυριακής δε βοήθησε στη φωτογράφισή του, γι’ αυτό ανανεώσαμε το ραντεβού μας για την επόμενη χρονιά…

Anemone apennina subsp. blanda

Ακαρνανικά, 15/2/2015

Η Anemone apennina subsp. blanda (Schott & Kotschy) Nyman είναι ακόμα ένα είδος ανεμώνης, όχι σπάνιο για την Ελλάδα, ωστόσο, όπως φανερώνει το όνομα του υποείδους (blanda) πολύ χαριτωμένο. Είναι η ανεμώνη των ορέων, κατά τον Θεόφραστο, παρόλο που μπορεί κανείς να την συναντήσει ακόμα και στο επίπεδο της θάλασσας.

Είναι παρούσα σε όλες τις φυτογεωγραφικές περιοχές της Ελλάδας, εκτός των Κυκλάδων και της Κρήτης-Καρπάθου. Εκτός συνόρων, εξαπλώνεται στις χώρες της βαλκανικής χερσονήσου, την Ανατολία και την Κύπρο, φτάνοντας μέχρι τη δυτική Συρία και την περιοχή του Καυκάσου.

Όπως ήδη αναφέρθηκε, εμφανίζεται σε ένα μεγάλο εύρος υψομέτρων, ξεκινώντας από το επίπεδο της θάλασσας, μέχρι τα 2000 μ., όπως επίσης σε διάφορα υποστρώματα και βιοτόπους: από λιβάδια και μακκία, μέχρι φυλλοβόλους θαμνώνες, ελατοδάση, κ.α. Η ανθοφορία της, ανάλογα με το υψόμετρο, μπορεί να ξεκινήσει από τον Φεβρουάριο και να επεκταθεί μέχρι τα μέσα του Ιούνη.

Θεσσαλονίκη, 20/2/2011

Η χαριτωμένη ανεμώνη των ορέων συμπεριλαμβάνεται στον παγκόσμιο κατάλογο ειδών που χρήζουν προστασίας του ΟΗΕ.

Scilla subnivalis

Πρέβεζα, 14/2/2015

Ένας μικρός προάγγελος της άνοιξης ξεκίνησε την ανθοφορία του με τις πρώτες λιακάδες του χειμώνα. Τα μπλε του άνθη ξεχωρίζουν μέσα στο ξερό χειμωνιάτικο τοπίο, φωνάζοντας από μακριά κάθε επίδοξο επικονιαστή ή φωτογράφο.

Η Scilla subnivalis (Halácsy) Speta, παλαιότερα γνωστή ως Scilla bifolia, θεωρείται πλέον είδος διαφορετικό από αυτή και ενδημικό του ελλαδικού χώρου. Απαντά σε όλη την ηπειρωτική Ελλάδα και σε νησιά του Ιονίου, αλλά φαίνεται να απουσιάζει από τα νησιά του Αιγαίου, τουλάχιστον από τα δεδομένα που υπάρχουν μέχρι σήμερα.

Ανθίζει προς το τέλος του χειμώνα και τις αρχές της άνοιξης, αν και η ανθοφορία της μπορεί να παραταθεί μέχρι τις αρχές Μαΐου σε μεγάλα υψόμετρα. 

Campanula carpatha

Κάρπαθος, 29/3/2013

Στο ακρωτήριο της Βρουκούντας, στο βορειοδυτικό κομμάτι της Καρπάθου, ανάμεσα σε ερείπια που χρονολογούνται από τους Μινωικούς μέχρι τους Παλαιοχριστιανικούς χρόνους, μια ενδημική καμπανούλα στέκεται στην είσοδο των λαξευτών τάφων και λογαριάζεται με το φωτογραφικό φακό των επισκεπτών.

Η Campanula carpatha Halácsy βρίσκεται μόνο στα νησιά Κάρπαθος, Κάσος και Σαρία. Παρά την πολύ περιορισμένη εξάπλωσή της, φαίνεται να απαντά σε αφθονία στα νησιά αυτά, αφού, όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά οι Πηνελόπη Δεληπέτρου και Κυριάκος Γεωργίου, «βρίσκεται παντού στην Κάρπαθο αρκεί να έχει βράχο». Οι βράχοι είναι το ενδιαίτημα που προτιμά και αυτούς στολίζει με τα άνθη της κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο.  

Προστατεύεται σε εθνικό επίπεδο από το ΠΔ 67/81 και, επιπλέον, συμπεριλαμβάνεται στον Κόκκινο Κατάλογο Απειλούμενων Ειδών της Παγκόσμιας Ένωσης Προστασίας της Φύσης (1997, με τον χαρακτηρισμό «Σπάνιο»), στον παγκόσμιο κατάλογο ειδών που χρήζουν προστασίας του ΟΗΕ και στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών του δικτύου «ΦΥΣΗ 2000».

* Ένα μεγάλο ευχαριστώ στο φίλο και συνάδελφο Νικόλα Κάτσαρο, για τις όμορφες φωτογραφίες του σπάνιου αυτού φυτού.

Dianthus haematocalyx subsp. ventricosus

Γκιώνα, 20/7/2014

Ο Dianthus haematocalyx subsp. ventricosus Maire & Petitm. είναι ένα από τα πέντε συνολικά υποείδη του D. haematocalyx, ενός είδος άγριου γαρύφαλλου με κάλυκα συνήθως χρωματισμένο κόκκινο, χαρακτηριστικό στο οποίο οφείλει το όνομά του. Από τα πέντε αυτά υποείδη, τα τρία είναι ενδημικά της Ελλάδας, όπως ακριβώς και το υποείδος που παρουσιάζεται, ενώ τα υπόλοιπα δύο έχουν βαλκανική εξάπλωση. Το υποείδος ventricosus εμφανίζεται μόνο στα βουνά Παρνασσός, Γκιώνα, Οίτη και Βαρδούσια της Στερεάς Ελλάδας.

Το ενδημικό αυτό γαρυφαλλάκι σχηματίζει μικρά ροζ μαξιλάρια επάνω σε ασβεστολιθικά βράχια μεγάλων υψομέτρων και συγκεκριμένα πάνω από τα 1500, φτάνοντας μέχρι τα 2400 μ., ενώ ανθίζει από το τέλος του Ιούνη μέχρι και τον Σεπτέμβριο.

Ως ενδημικό, συμπεριλαμβάνεται στα Άλλα Σημαντικά Είδη Φυτών που καταχωρήθηκαν στο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών «ΦΥΣΗ 2000». 

οι αιμάτινοι κάλυκες